Cele i funkcje dokonywania oceny pracowników

 

Jednym z kluczowych elementów procesu zarządzania zasobami ludzkimi w każdej firmie jest ocenianie pracowników. Ocenianie to proces długotrwałego ustalania przejawów zachowania się pracownika i wartościowania elementów jego stosunku do wyznaczonych zadań, firmy, przełożonych i kolegów. Profesjonalna, zobiektyzowana ocena wyników pracy jest działaniem skomplikowanym, a często konfliktogennym. Jednocześnie wyniki oceny mogą mieć w praktyce zarządzania pracownikami wielostronne zastosowanie, ale warunkiem umożliwiającym poprawne ich wykorzystanie jest zorganizowanie procesu oceniania w pewien system.

Przez pojęcie system oceniania pracowników (SOP) należy rozumieć celowo dobrany zbiór elementów i relacji zachodzących między nimi, mający poprawić efektywność zarządzania zasobami ludzkimi w kontekście realizacji założonych celów i misji danej organizacji. Do najważniejszych zaś elementów systemu oceniania pracowników zaliczyć można:

  • cele oceniania;
  • zasady jego stosowania;
  • podmiot i przedmiot oceniania;
  • kryteria oceniania;
  • metody i techniki oceniania.

System ocen pracowników służy kompleksowej ocenie wyników pracy uczestników organizacji, pod kątem realizacji jej celów. Stanowi najwłaściwszy i najskuteczniejszy sposób korygowania i utrwalania pożądanego sposobu funkcjonowania ludzi w przedsiębiorstwie oraz jest odzwierciedleniem przydatności danego pracownika do pełnienia określonych funkcji.

tabela 1 ocena
Wielość celów stosowania ocen pracowniczych i wynikających z nich funkcji dowodzi, jak wielkie znaczenie ma ocena pracowników w zarządzaniu przedsiębiorstwem (cele i korzyści stosowania ocen pracowniczych mogą być rozpatrywane z punktu widzenia pracowników i pracodawcy). Ogólnie można wskazać dwie zasadnicze korzyści wynikające z wprowadzenia systemu ocen pracowniczych:
• zgromadzenie informacji koniecznych do podejmowania decyzji personalnych (co jest ważne z punktu widzenia organizacji)
• dostarczenie pracownikom informacji zwrotnych o tym, jak oceniania jest ich praca i możliwości rozwoju zawodowego (co jest istotne z punktu widzenia pracownika).

 

Obok niewątpliwych korzyści wynikających z stosowania systemu ocen pracowniczych, w literaturze i praktyce zarządzania podkreśla się możliwe wady czy też niedociągnięcia związane z ocenianiem pracowników, skutkujące spadkiem zaangażowania pracowników, ich motywacji do pracy, pogorszeniem stosunków interpersonalnych, a w konsekwencji – słabszymi wynikami pracy. Stąd formułuje się niekiedy opinię, iż sposób oceniania pracowników w danej organizacji może być swoistym wyznacznikiem „umiejętności” firmy w zakresie nowoczesnego zarządzania personelem.

Dlatego też każde przedsiębiorstwo decydujące się na wprowadzenie formalnego systemu ocen pracowniczych powinno przygotować własną specyfikację celów, jakie ma on realizować.